การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธ

[ธัญญารัตน์ จงกลรัตน์]

ชื่อเรื่อง               การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบ บูรณาการตามแนวพุทธ

ผู้วิจัย                  นางธัญญารัตน์  จงกลรัตน์

ตำแหน่ง               รองผู้อำนวยการ วิทยฐานะ ชำนาญการพิเศษ

สถานที่ทำงาน        โรงเรียน(บ้านคูขาด(สถิตย์อุปถัมภ์)  อำเภอพล  จังหวัดขอนแก่น

สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดขอนแก่น

 
<p style=”text-align: center;”><b>บทคัดย่อ</b></p>
                     การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐานและความต้องการที่จำเป็นในการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธ (2) เพื่อสร้างและพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธ (3) เพื่อศึกษาผลการทดลองใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธ (4) เพื่อประเมินผลการทดลองใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธ กลุ่มตัวอย่าง เป็นนักเรียนช่วงชั้นที่ 3 ซึ่งศึกษาอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนบ้านคูขาด(สถิตย์อุปถัมภ์)อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น  สังกัด องค์การบริหารส่วนจังหวัดขอนแก่น  ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 21 คน การเลือกกลุ่มตัวอย่างเป็นการสุ่มแบบกลุ่ม (Cluster Random Sampling)  เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่  (1) คู่มือการใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธ (2) แผนการจัดการเรียนรู้เพื่อสะท้อนแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธ (3) แบบสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ด้านกาย (กายภาวนา) (4) แบบสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ด้านทักษะทางสังคม (ศีลภาวนา) (5) แบบสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ด้านจิตใจ (จิตตภาวนา) (6) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน (ปัญญาภาวนา) (7) แบบบันทึกการเรียนรู้ของผู้เรียน (8) แบบบันทึกการจัดการเรียนรู้ของครู  และ(8) แบบสอบถามความคิดเห็นของนักเรียนเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้ การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้ค่าร้อยละ (Percentage)  ค่าเฉลี่ย (Mean) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard   Deviation) และการทดสอบค่าที ( t – test แบบ  Dependent  Samples  และการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis

ผลการวิจัยพบว่า

1. ข้อมูลพื้นฐาน สำหรับการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธ พบว่าทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ มุ่งเน้นความต้องการ ความสนใจ และความสามารถของนักเรียนแต่ละคน ซึ่งในการจัดการเรียนการสอนจะจัดประสบการณ์จากสื่อต่างๆ ให้นักเรียนได้ทำงานร่วมกันเพื่อให้นักเรียนเกิดความรู้ ความเข้าใจ รู้จักสังเกตและจำแนกสิ่งต่างๆ ที่พบในชีวิตประจำวัน เพื่อให้นักเรียนเกิดความคิดสร้างสรรค์และเป็นการเตรียมความพร้อมให้กับนักเรียนที่จะเรียนในชั้นสูงขึ้น จะเห็นได้ว่าครูจะมีบทบาทสำคัญในการจัดการเรียนการสอนเพื่อพัฒนาความคิดของมนุษย์ ทำให้มนุษย์มีความคิดสร้างสรรค์ คิดอย่างมีเหตุผล มีระเบียบ และมีแบบแผน สามารถวิเคราะห์ปัญหาและสถานการณ์ได้รอบคอบ ทำให้สามารถคาดการณ์ วางแผนตัดสินใจและแก้ปัญหาได้ อีกทั้งยังทำให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ ซึ่งครูผู้สอนจะต้องจัดประสบการณ์ให้สอดคล้องและเหมาะสมกับวัยของนักเรียน ให้นักเรียนได้ศึกษาค้นคว้า วิเคราะห์วิธีการต่างๆ จนกระทั่งนักเรียนได้ค้นพบด้วยตนเองและส่งเสริมให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ในหลายๆ ด้าน โดยมีจุดหมายเพื่อมุ่งพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ เป็นคนดี มีปัญญา มีความสุขและเป็นคนไทยที่มีศักยภาพในการศึกษา การประกอบอาชีพ และมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ผู้เรียนเกิดคุณลักษณะอันพึงประสงค์
2. รูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธ ประกอบด้วย (1) ความเชื่อพื้นฐาน (2) หลักการ ทฤษฎี แนวคิด (3) จุดมุ่งหมายการจัดการเรียนรู้ (4) การจัดการเรียนรู้ (7) กระบวนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ (8) บทบาทของผู้สอน (9) บทบาทของผู้เรียน (10) กำหนดการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธ ซึ่งมีกระบวนการจัดการเรียนรู้ 7  ขั้นตอน คือ (1) ขั้นสร้างศรัทธาและเสนอปัญหาข้อสงสัย  (2) ขั้นสังเกต  (3) ขั้นสัมผัส   (4) ขั้นสำรวจ  (5) ขั้นสืบค้น  (6) ขั้นสั่งสมปัญญาและลงข้อสรุป และ (7) ขั้นประเมินผลและประยุกต์ใช้ และผลการประเมินรูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธ ตามความคิดเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิ โดยภาพรวมของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธเหมาะสมมากที่สุด (  = 4.71 SD = 0.30)
3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธ ทั้ง 3 ครั้งพบว่าโดยภาพรวมพฤติกรรมการเรียนรู้ของนักเรียนที่เรียนโดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธด้านกาย (กายภาวนา) ด้านทักษะทางสังคม(ศีลภาวนา) ด้านจิตใจ (จิตตภาวนา) ในระดับดี และมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน (ปัญญาภาวนา) ที่สูงขึ้น นักเรียนสามารถอธิบาย วิเคราะห์ สังเคราะห์ ประเมินค่า และใช้ทักษะกระบวนการต่างๆ ในเนื้อหาหน่วยเรียนรู้ที่บูรณาการในกลุ่มสาระการเรียนรู้ทั้ง 8 กลุ่มสาระ

4.ผลประเมินการทดลองใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธ พบว่าพฤติกรรมการเรียนรู้ของนักเรียนที่เรียนโดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธด้านกาย (กายภาวนา) ด้านทักษะทางสังคม(ศีลภาวนา) ด้านจิตใจ (จิตตภาวนา) ผ่านเกณฑ์ที่สถานศึกษากำหนดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน (ปัญญาภาวนา) หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และความคิดเห็นของนักเรียนต่อการจัดการเรียนรู้ตามรูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบบูรณาการตามแนวพุทธทั้ง 3 ครั้ง โดยภาพรวมอยู่ในระดับดีมาก

[ผู้เผยแพร่]

บทคัดย่อ