การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) สร้างแบบทดสอบวินิจฉัยมโนมติที่คลาดเคลื่อนทางวิทยาศาสตร์แบบเลือกตอบสี่ระดับ เรื่องกรดและเบส สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 (2) ตรวจสอบคุณภาพของแบบทดสอบ และ (3) ศึกษาการจำแนกกลุ่มแนวคิดของนักเรียนในการเรียนรู้เรื่องกรดและเบส การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงพัฒนา โดยดำเนินการพัฒนาแบบทดสอบตามกระบวนการสร้างเครื่องมือวัดและประเมินผลทางการศึกษา ซึ่งประกอบด้วยการศึกษาทฤษฎีและเอกสารที่เกี่ยวข้อง การกำหนดมโนมติหลัก การสร้างข้อคำถามและตัวเลือก การตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (IOC) และการวิเคราะห์คุณภาพของข้อสอบ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ (1) นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 จำนวน 60 คน เพื่อสำรวจมโนมติที่คลาดเคลื่อน (2) นักเรียนจำนวน 30 คน เพื่อทดสอบคุณภาพของแบบทดสอบ และ (3) นักเรียนจำนวน 247 คน เพื่อศึกษาการจำแนกกลุ่มแนวคิดในการเรียนรู้ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบทดสอบวินิจฉัยมโนมติที่คลาดเคลื่อนแบบเลือกตอบสี่ระดับ ซึ่งประกอบด้วย 4 ส่วน ได้แก่ ระดับคำตอบ (A tier) ระดับความมั่นใจในคำตอบ (CA tier) ระดับเหตุผลของคำตอบ (R tier) และระดับความมั่นใจในเหตุผลของคำตอบ (CR tier)
ผลการวิจัยพบว่า แบบทดสอบวินิจฉัยมโนมติที่คลาดเคลื่อนฯ มีคุณภาพอยู่ในเกณฑ์ดี โดยมีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) ระหว่าง 0.60–1.00 ระดับคำตอบมีค่าความยากระหว่าง 0.35–0.77 ค่าอำนาจจำแนกระหว่าง 0.23–0.69 และค่าความเชื่อมั่น (KR-20) เท่ากับ 0.80 ส่วนระดับเหตุผลมีค่าความยากระหว่าง 0.23–0.73 ค่าอำนาจจำแนกระหว่าง 0.23–0.77 และค่าความเชื่อมั่น (KR-20) เท่ากับ 0.83 การจำแนกกลุ่มแนวคิดของนักเรียนพบว่า นักเรียนส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มมโนมติที่คลาดเคลื่อน (M) ร้อยละ 75.30 รองลงมาคือ กลุ่มขาดความมั่นใจในความรู้ (NCK) ร้อยละ 10.12 กลุ่มมโนมติที่สมบูรณ์ (SK) ร้อยละ 8.50 และกลุ่มขาดความรู้ (LK) ร้อยละ 6.07
ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า แบบทดสอบวินิจฉัยมโนมติที่คลาดเคลื่อนแบบเลือกตอบสี่ระดับที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิภาพในการตรวจสอบและจำแนกมโนมติของนักเรียนได้อย่างถูกต้องและชัดเจน สามารถใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการวินิจฉัยปัญหาการเรียนรู้และพัฒนาการจัดการเรียนการสอนวิชาเคมีให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
.
