นวัตกรรมเพื่อโรงเรียนปลอดบุหรี่ และบุหรี่ไฟฟ้า “แนวทางสร้างค่านิยมปลอดบุหรี่ : กิจกรรมสร้างสรรค์ สร้างภูมิคุ้มกันปลอดบุหรี่.”

[จุฑาธิป เปลาเล]

 

แรงบันดาลใจ

ครูมีความเชื่อว่า  วัยรุ่นเป็นวัยที่ชอบความท้าทาย ปรารถนาสร้างผลงานอันเป็นเอกลักษณ์ของตน  ชื่นชอบความโดดเด่น ริเริ่มสร้างอุดมคติต่างๆ ในโลกกว้าง  ทว่าก็มีความอันตรายในช่วงวัยแรกแย้มนี้  คือวัยรุ่นมักทะยานสู่ความหลงผิดในสังคม  โดยมีเพื่อน  รุ่นพี่หรือคนรอบข้างเป็นผู้ชักจูง  ในยุคที่สื่อสังคมออนไลน์กำลังเป็นที่นิยม  ก็ยิ่งเพิ่มช่องทางการรับรู้สารต่างๆ อย่างมากมาย  ทำให้วัยรุ่นอาจได้รับอิทธิพลต่างๆ จากสื่อ  ส่งต่อกระแสนิยมทั้งหลายอย่างรวดเร็ว

การสูบบุหรี่ของประชากรวัยเด็กและวัยรุ่นเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญในทุกประเทศทั่วโลก ควันสูบบุหรี่เป็นสาเหตุที่ก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพหลายชนิดโดยเฉพาะการเกิดหอบหืดที่รุนแรงและบ่อยครั้ง โรคติดเชื้อทางเดินหายใจและโรคปอดเรื้อรัง ปัจจุบันมีการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาบูรณาการกับกระบวนการทำงานของพยาบาลวิชาชีพเพิ่มมากขึ้น ซึ่งส่งผลให้การส่งเสริม ป้องกัน และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเสี่ยงด้านสุขภาพในวัยรุ่นมีประสิทธิผลมากขึ้น

ดังนั้น ครูโรงเรียนแม่ระมาดวิทยาคม จึงร่วมกันออกแบบนวัตกรรมเพื่อโรงเรียนปลอดบุหรี่ และบุหรี่ ไฟฟ้า “แนวทางสร้างค่านิยมปลอดบุหรี่ : กิจกรรมสร้างสรรค์ สร้างภูมิคุ้มกันปลอดบุหรี่”

เพื่อเปิดโอกาสให้นักเรียนวัยรุ่นได้มีโอกาสแสดงความสามารถทางเทคโนโลยี   ได้ใช้จินตนาการและความคิดสร้างสรรค์  สร้างสื่อเกี่ยวกับให้ความรู้หรือการรณรงค์ต่อต้านบุหรี่ และบุหรี่ ไฟฟ้า ให้แก่เพื่อน  พ่อแม่ ชุมชน สังคม  รวมถึงผู้ใช้อินเทอร์เน็ต  ซึ่งการสร้างสื่อนี้จะเป็นการปลูกฝังค่านิยมปลอดบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า  อีกทั้งเป็นการสร้างกระแสในกลุ่มวัยรุ่นก่อเกิดค่านิยมป้องกันตนเอง สั่งสมเป็นภูมิคุ้มกันจากบุหรี่  สามารถการพัฒนาเป็นนวัตกรรมในการขับเคลื่อน กระบวนการป้องกันการสูบบุหรี่ในกลุ่มเด็กและวัยรุ่นบนพื้นฐานของเทคโนโลยีดิจิทัลที่มีประสิทธิภาพและเหมาะ สมสำหรับพลเมืองยุคดิจิทัลต่อไป

การดำเนินการ/ลักษณะกิจกรรม

ขั้น PLAN วางแผนดำเนินงาน

         เริ่มต้นจากการวางแผนการดำเนินงาน  วิเคราะห์วัตถุประสงค์ของงาน  สร้างโมดูลกิจกรรมเพื่อตอบสนองวัตถุประสงค์  กำหนดระยะเวลากิจกรรม  และวิธีการประเมินผล

ขั้น DO ประสาน 4 โมดูล

โมดูลที่ 1 ครูรักศิษย์ ศิษย์รักครู

                 มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างสัมพันธภาพที่ดี  ความไว้วางใจระหว่างครู นักเรียนและเพื่อนนักเรียนด้วยกัน นักเรียนจะมีความ อบอุ่นใจ คลายใจ มั่นใจจากสิ่งที่กังวล มีพลังใจต่อการเรียนรู้ ทั้งยังได้เรียนรู้ถึงปัญหาสังคมเพื่อเป็นภูมิคุ้มกันภัยใกล้ตัวจากอบายมุข  เช่น เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ บุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า ที่จะกระทบต่อการเรียน ทำให้ชีวิตไปไม่ถึงเป้าหมาย และเป็นปัญหาต่อครู โรงเรียน และสังคม เป็นการตัดไฟแต่ต้นลม ด้วยการใช้ความรักความเมตตาซึ่งกันและกัน  จึงจัดกิจกรรมเปิดเทอมสร้างสุข ให้ความรักก่อนให้ความรู้  เป็นโมดูลแรก

 

โมดูลที่ 2 บูรณาการเรียนรู้  สู่โรงเรียนปลอดบุหรี่

         มีวัตถุประสงค์ให้ความรู้เรื่องบุหรี่ในมิติต่างๆ คือ 1) สารพิษในบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า 2) ผลกระทบจากบุหรี่  บุหรี่ไฟฟ้า ทั้งด้าน บุคลิกภาพ  สุขภาพ  เศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม  3) กลยุทธ์บริษัทบุหรี่  บุหรี่ไฟฟ้า  4) กฎหมายควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ  เพื่อเป็นพื้นฐานในการประยุกต์สู่การทำกิจกรรมต่างๆ โดยมีแนวทางให้ความรู้ ๒ แนวทาง คือ กิจกรรมการจัดการเรียนรู้   และกิจกรรมนอกหลักสูตร

กิจกรรมการจัดการเรียนรู้   จะนำเนื้อหาต่างๆ บูรณาการความรู้ในแต่ละกลุ่มสาระการเรียนรู้  เพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้อย่างมีความหมาย  เกิดความตระหนักเรื่องบุหรี่  แต่ละกลุ่มสาระจะให้นักเรียนผลิตผลงานในการเรียนรู้ตามศักยภาพ  และอาจต่อยอดสู่โมดูลที่ 3 ประกวดสื่อสร้างสรรค์   สร้างภูมิคุ้มกันบุหรี่  ส่วนในกลุ่มพัฒนาผู้เรียนจะช่วยจัดกิจกรรมต่อต้านการสูบบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า  คือ ลูกเสือจิตอาสาต่อต้านบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า  และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์   จิตอาสาอาสาสมัครรักษาดินแดนรณรงค์ร่วมใจต้านภัยบุหรี่  การอบรมให้ความรู้เรื่องบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า ในคาบเรียนส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรม

กิจกรรมนอกหลักสูตร  แบ่งเป็น 2 กลุ่ม  คือ  กิจกรรมวิชาการ จะเป็นการให้ความรู้ผ่านการแข่งขันต่างๆ เช่น การคัดลายมือ  การอ่านออกเสียง  การจัดป้ายนิเทศ  ส่วนกิจกรรมส่งเสริมให้นักเรียนห่างไกลบุหรี่  เช่น การโต้วาที  การเล่นกีฬา  การเต้นรำ  หรือ การทำกิจกรรมจิตอาสา กิจกรรมละครสั้นเทเหล้าเผาบุหรี่เป็นต้น

 

โมดูลที่ 3 ประกวดสื่อสร้างสรรค์   สร้างภูมิคุ้มกันบุหรี่

            มีวัตถุประสงค์ให้นักเรียนร่วมกันใช้ความรู้ความสามารถแสดงออกถึงความตระหนักเรื่องภัยบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า  และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์  มีส่วนร่วมรณรงค์สนับสนุนการไม่สูบบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า  และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์  โดยโรงเรียนจัดกิจกรรมการประกวดทุกระยะ  เพื่อกระตุ้นนักเรียนให้แสดงออกซึ่งพลังด้านบวก  และสร้างกระแสนิยมที่ถูกต้องเพื่อขจัดค่านิยมเดิมที่มีการส่งต่อบุหรี่ในกลุ่มวัยรุ่นจากรุ่นพี่สู่รุ่นน้อง  กิจกรรมประกวดสื่อสร้างสรรค์   สร้างภูมิคุ้มกันบุหรี่  ได้แก่

กิจกรรมประกวดคลิปสร้างสรรค์ต่อต้านบุหรี่และยาเสพติด

กิจกรรมประกวดละครวิทยุสั้นแก้ปัญหาบุหรี่และยาเสพติด

โครงการป้องกันและแก้ปัญหายาเสพติดในสถานศึกษากิจกรรมสร้างภูมิคุ้มกันยาเสพติด ให้แก่นักเรียน

เมื่อประกวดจบมีการยกย่องเชิดชูนักเรียนและสร้างกระแสในโมดูลที่ 4 ต่อไป

 

โมดูลที่ 4 ส่งต่อสังคม  สร้างกระแสนิยมที่ดี

         มีวัตถุประสงค์ในการนำผลงานนักเรียนเผยแพร่สู่นักเรียนในโรงเรียน ผ่านกิจกรรมโฮมรูมห้องเรียน กิจกรรมเสียงตามสาย และช่องออนไลน์ต่างๆ เช่น เพจเฟซบุ๊ก TO BE NUMBER ONE โรงเรียนแม่ระมาดวิทยาคม เพจเฟซบุ๊กชมรม GEN Z Strongs แม่ระมาดไม่สูบ เพจแกนนำต่อต้านยาเสพติด และ ช่อง YOUTUBE เป็นต้น

 

ขั้น CHECK  ประเมินกิจกรรม

         การประเมินกิจกรรมที่ได้ดำเนินการแล้ว  โดยการประเมินสองส่วนคือ 1) การสำรวจจำนวนนักเรียนที่สูบบุหรี่ในระยะสุดท้ายของกิจกรรม แล้วนำมาเปรียบเทียบกับต้นกิจกรรม  เพื่อสังเกตปริมาณนักเรียนที่สูบบุหรี่  2) การประเมินความพึงพอใจต่อกิจกรรมประกวดคลิปสร้างสรรค์  จะนำผลการแสดงความคิดเห็นสะท้อนแก่นักเรียน(ผู้ประเมิน) อีกครั้งหนึ่ง  ก่อให้เกิดกระแสความสนใจเรื่องที่นำเสนอยิ่งขึ้น  ดึงความสนใจผู้ที่ยังไม่มีความรู้สึกร่วมให้สนใจกระแสรณรงค์ต่อต้านยาเสพติดยิ่งขึ้น และเป็นแนวทางพัฒนากิจกรรมต่อไป

 

ขั้น ACT สรุปรายงาน ต่อยอดงานต่อไป

         ในขั้นตอนนี้จะเป็นการวิเคราะห์ความสำเร็จและนำสู่การบำบัด  คือ  สรุปปัจจัยความสำเร็จ  เพื่อพัฒนาต่อไป

เครื่องมือ

– แบบสัมภาษณ์นักเรียนก่อน – หลัง ดำเนินการ

– แบบสำรวจความพึงพอใจกิจกรรม

– แผนการจัดการเรียนรู้บูรณาการ 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้

ผลที่ได้

1. ได้กิจกรรมป้องกัน ปลูกฝัง การหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่
2. จำนวนนักเรียนสูบบุหรี่ลดลง
3. ป้องกันปัญหานักสูบหน้าใหม่ พร้อมกับสร้างค่านิยมใหม่

ข้อเสนอแนะ

1. นักเรียนชื่นชอบละครแสดงสดมากกว่าคลิปวีดิโอละคร
2. ควรจัดควบคู่กับการปราบปราม บำบัด เพื่อดูแลช่วยเหลือนักเรียนได้ดียิ่งขึ้น

3. ถ้าให้นักเรียนเป้นผู้มีส่วนร่วมดำเนินการจะดีมาก

[ผู้เผยแพร่]

บทคัดย่อ