<p style=”text-align: center;”>บทคัดย่อ</p>
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการในการบริหารสถานศึกษาขนาดเล็กโดยใช้แนวคิดโรงเรียนคุณธรรมและการมีส่วนร่วมของชุมชน โรงเรียนบ้านนาฟ่อน 2) พัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาขนาดเล็กโดยใช้แนวคิดโรงเรียนคุณธรรมและการมีส่วนร่วมของชุมชนเพื่อเสริมสร้างคุณภาพผู้เรียนและความเชื่อมั่นของชุมชน โรงเรียนบ้านนาฟ่อน 3) ทดลองใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาที่พัฒนาขึ้น และ 4) ประเมินผลและปรับปรุงรูปแบบการบริหารสถานศึกษา การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) โดยใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) ประชากรและกลุ่มตัวอย่างในการวิจัย ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา ครู นักเรียน ผู้ปกครอง และตัวแทนชุมชนในเครือข่ายพัฒนาคุณภาพการศึกษาบ่อหลวง รวม 50 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 40 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต และแบบประเมิน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัย พบว่า 1) สภาพปัจจุบันการบริหารสถานศึกษาโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนและระบบสื่อสารมีค่าเฉลี่ยต่ำสุด ปัญหาที่พบส่วนใหญ่อยู่ในระดับมาก ได้แก่ ความเชื่อมั่นของชุมชนต่อโรงเรียนลดลง การสื่อสารกับชุมชนไม่มีประสิทธิภาพ และการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองมีน้อย โดยชุมชนมีความต้องการอย่างมากในการพัฒนารูปแบบการบริหารที่ชัดเจนเป็นระบบและสร้างความเชื่อมั่น 2) รูปแบบการบริหารสถานศึกษาที่พัฒนาขึ้นเป็น “รูปแบบ SMART Model” ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ S (Spiritual School Management): การบริหารโรงเรียนคุณธรรม M (Mutual Community Participation): การมีส่วนร่วมของชุมชน A (Authentic Student Support System): ระบบช่วยเหลือนักเรียนแบบคุณธรรม R (Responsive Communication System): ระบบสื่อสารที่ตอบสนอง และ T (Trust Building): การสร้างความเชื่อมั่น โดยมีกระบวนการดำเนินงาน 4 ขั้นตอน คือ การวางแผนและเตรียมการ การพัฒนาและดำเนินการ การติดตามและประเมินผล และการปรับปรุงและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง 3) ผลการทดลองใช้รูปแบบ พบว่า คุณภาพผู้เรียนพัฒนาขึ้นอย่างชัดเจนทั้งด้านผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ การมีส่วนร่วมของชุมชนเพิ่มขึ้นในทุกระดับ และความเชื่อมั่นของชุมชนต่อโรงเรียนสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ และ 4) ผลการประเมินรูปแบบโดยผู้เชี่ยวชาญและผู้ใช้รูปแบบอยู่ในระดับมากที่สุด โดยรูปแบบมีความเหมาะสม เป็นไปได้ มีประโยชน์ และสามารถนำไปใช้จริงได้ในสถานศึกษาขนาดเล็ก
การวิจัยนี้สรุปได้ว่า รูปแบบ SMART Model เป็นรูปแบบการบริหารสถานศึกษาขนาดเล็กที่มีประสิทธิภาพในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนและสร้างความเชื่อมั่นให้กับชุมชน โดยเน้นการบูรณาการแนวคิดโรงเรียนคุณธรรมเข้ากับการมีส่วนร่วมของชุมชนอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง พร้อมกลไกการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในสถานศึกษาขนาดเล็กที่มีบริบทคล้ายคลึงกันได้
.
